Przewodnik
Słownik lockpickingu: wszystkie pojęcia dla początkującego
Locksport ma własne słownictwo, a większość poradników używa go bez wyjaśnienia. Każde pojęcie niżej prowadzi tam, gdzie ma znaczenie w sklepie albo w przewodnikach. Zacznij od jak otworzyć zamek, jeśli nigdy nie trzymałeś wytrycha.
Mechanizmy zamków
Zamek bębenkowy (pin tumbler)
Najczęstszy typ zamka: pary kołków na sprężynach, które trzeba podnieść do linii ścinania, żeby bębenek się obrócił. Kłódki, wkładki bębenkowe, wkładki nawierzchniowe. Ucz się na przezroczystej kłódce.
Bębenek i korpus
Bębenek to obracająca się część, w którą wkładasz klucz; korpus to nieruchoma obudowa wokół niego.
Linia ścinania
Szczelina między bębenkiem a korpusem. Gdy styk każdej pary kołków trafia dokładnie w nią, bębenek się obraca. Cały lockpicking polega na dojściu do tego stanu kołek po kołku.
Kołek kluczowy, kołek oporowy, sprężyna
Para kołków od dołu: kołek kluczowy (dotyka go klucz lub wytrych), kołek oporowy (blokuje linię ścinania bez klucza) i sprężyna dociskająca oba w dół.
Dziurka / kanał klucza
Szczelina, w którą wchodzi klucz. Jej kształt (przesłony) decyduje, które wytrychy pasują. Europejskie wkładki mają często wąskie, parocentryczne kanały — dlatego nasze wytrychy mają 0,5–0,6 mm.
Przesłony (warding)
Żeberka w kanale klucza wymuszające profil klucza. Przesłony parocentryczne zachodzą na oś kanału i zmuszają wytrych do omijania ich.
Wkładka bębenkowa / profil europejski
Standardowa wkładka drzwiowa w większości Europy, w tym w Polsce (Gerda, LOB). Ćwicz na przezroczystej wkładce bębenkowej.
Wkładka nawierzchniowa
Wkładka zamka nawierzchniowego, montowana przez skrzydło drzwi. Jest w kilku naszych zestawach przezroczystych.
Zamek płytkowy (wafer)
Płaskie płytki na sprężynach zamiast par kołków; szafki, skrzynki pocztowe, zamki meblowe, starsze auta. Najłatwiejsza rodzina. Zobacz zamki płytkowe.
Zamek z wgłębieniami (dimple)
Zamek bębenkowy z płaskim kluczem i kołkami ustawionymi poziomo; częsty w europejskich drzwiach. Wymaga wytrychów z chorągiewką. Zobacz wytrychy do wgłębień.
Zamek tarczowy (disc detainer)
Obrotowe tarcze z wycięciami i listwa blokująca zamiast kołków; Abloy, ABUS Granit, większość dobrych zapięć rowerowych. Zobacz zamki tarczowe.
Zamek rurkowy (tubular)
Kołki ustawione w okręgu wokół trzpienia, otwierany okrągłym kluczem; automaty, linki do laptopów. Zobacz zamki rurkowe.
Technika
Napięcie (moment)
Lekka siła obrotowa na bębenku, przez którą kołki blokują. Najważniejsza zmienna i ta, którą początkujący przesadzają. Zobacz napinacze.
Napinacz
Narzędzie przykładające napięcie. Napinacze L do dolnej części dziurki (BOK), listwy do górnej (TOK), skręcane sprężyste.
Kołek blokujący
Pod napięciem ten jeden kołek, który stawia większy opór, bo jego otwór jest lekko przesunięty. Zawsze następny do ustawienia.
Kolejność blokowania
Kolejność, w jakiej kołki blokują w danym zamku. Stała dla tego zamka; poznaje się ją czuciem.
Ustawienie kołka
Podniesienie styku kołka do linii ścinania tak, że bębenek obraca się o włos i tam go trzyma. Czujesz ciche kliknięcie.
Przeustawienie
Podniesienie kołka za wysoko, przez co kołek kluczowy przekracza linię ścinania i blokuje bębenek. Rozwiązanie: puścić napięcie i zacząć od nowa.
Otwieranie kołek po kołku (SPP)
Ustawianie kołków pojedynczo haczykiem. Podstawowa umiejętność; jedyna technika licząca się w systemie pasów od żółtego pasa wzwyż.
Grzebieniowanie (raking)
Szybkie przeciąganie falistego wytrycha w dziurce przy lekkim napięciu, żeby kołki wskakiwały na linię ścinania. Szybkie na łatwych zamkach, bezużyteczne wobec kołków zabezpieczających. Zobacz grzebienie.
Rocking
Łagodniejszy ruch grzebieniem, kołyszący wytrych jak huśtawkę; klasyczna technika Bogoty.
Fałszywe ustawienie
Bębenek obraca się odrobinę i staje — zwykle to talia kołka szpulowego zaczepiona o linię ścinania. Czuje się jak otwarcie; nim nie jest.
Kontrobrót
Bębenek odpychający napinacz, gdy podnosisz kołek szpulowy ponad jego fałszywe ustawienie. Sygnał, żeby pozwolić napinaczowi lekko ustąpić.
Czucie (feedback)
To, co zamek mówi ci przez wytrych i napinacz: blokowanie, kliknięcia, ustępowanie, kontrobrót. Cały lockpicking to czytanie czucia.
Bypass
Otwarcie zamka bez obsługiwania mechanizmu tak jak klucz: shimy, combs, jigglery. Zobacz shimy i narzędzia bypass.
Bumping / pistolet
Przekazanie kołkom oporowym ostrego impulsu, żeby na moment przeskoczyły linię ścinania. Klucze bumpingowe i pistolety do zamków. Działa na zwykłych kołkach, zawodzi przy zabezpieczających.
Dekodowanie
Odczytanie wysokości kołków, żeby dorobić klucz — narzędzia typu Lishi. Umiejętność ślusarska, nie pasowa.
Kołki i zabezpieczenia
Kołki zwykłe
Gładkie walcowe kołki oporowe. Łatwo je grzebieniować i otwierać.
Kołki zabezpieczające
Kołki oporowe ukształtowane tak, by zaczepiały się o linię ścinania: szpulowe, ząbkowane, grzybkowe, „gin bottle”. Zobacz zamki z kołkami zabezpieczającymi.
Kołek szpulowy
Kołek oporowy z wąską talią, dający fałszywe ustawienie i kontrobrót.
Kołek ząbkowany
Kołek z kilkoma rowkami; każdy klika jak ustawienie.
Kołek grzybkowy
Kołek ze stożkową talią; łagodniejsza wersja szpuli.
Uzbrojenie wysoko-nisko
Bardzo krótki kołek kluczowy obok bardzo długiego; wymaga głębokiego haczyka, by dosięgnąć bez przeustawienia sąsiada.
Przezbrajanie
Rozebranie zamka za pomocą popychacza i wymiana kołków — żeby zmienić klucz albo zbudować zamek treningowy. Zobacz zestawy kołków.
Popychacz (follower)
Pręt o średnicy bębenka, którym wypycha się bębenek, tak by kołki oporowe i sprężyny zostały w korpusie.
Uzbrojenie progresywne
Budowanie zamka treningowego z 2, potem 3, 4, 5, 6 kołkami w miarę postępów. Zobacz zamki progresywne.
Narzędzia
Haczyk (krótki, średni, głęboki, gem)
Narzędzie do otwierania kołek po kołku; profile różnią się wysokością i kształtem czubka. Zobacz haczyki.
Półdiament
Trójkątny czubek, używany jako lekki grzebień i jako wytrych w ciasnych kanałach.
Grzebień typu wąż, Bogota, city, falisty
Profile grzebieni: łagodna fala, trzy szczyty, poszarpana „linia miasta”, głęboka fala.
Wytrych z chorągiewką
Wytrych do zamków z wgłębieniami, z małą obrotową chorągiewką na końcu.
Jiggler / klucz próbny
Gotowe wypustki, którymi kołysze się w zamkach płytkowych. Zobacz klucze jiggler.
Shim
Cienka wygięta blaszka wsuwana wzdłuż pałąka kłódki, by zwolnić zapadkę.
Zamek przekrojowy (cutaway)
Prawdziwy zamek z odfrezowaną częścią korpusu, pokazujący kołki. Zobacz zamki przekrojowe.
Zamek przezroczysty
Działający zamek w akrylowej obudowie; pierwszy zamek początkującego. Zobacz przezroczyste kłódki.
Pinceta do kołków, tacka, imadło, uchwyt do wkładek
Akcesoria do przezbrajania i pracy przy biurku. Zobacz akcesoria.
Pojęcia środowiskowe
Locksport
Hobbystyczne otwieranie i badanie zamków, na własnych zamkach. Kluby: TOOOL (NL, międzynarodowy), SSDeV (DE); w sieci: r/lockpicking.
System pasów
Drabinka trudności z r/lockpicking, od białego do czarnego pasa. Wyjaśniona na stronie o systemie pasów.
Zamek-wyzwanie
Zamek przezbrojony przez innego lockpickera tak, by był jak najbardziej złośliwy, i wysłany tobie do otwarcia.
LPL
LockPickingLawyer, kanał na YouTube, który przyciągnął do hobby więcej początkujących niż cokolwiek innego.
Going equipped
Brytyjskie wykroczenie polegające na noszeniu narzędzi do włamania poza domem. Polski odpowiednik w zakresie posiadania to art. 129 KW — zobacz legalność według krajów.